Metoda A.A. Tomatisa

Metoda Tomatisa – stymulacja audio-psycho-lingwistyczna, jest wspomagającą metodą terapii dzieci i młodzieży z dysfunkcjami rozwojowymi /np. dysleksją, nadpobudliwością psychoruchową – ADHD, autyzmem, zaburzeniami mowy/ oraz problemami szkolnymi. Metoda od kilku lat jest z powodzeniem stosowana w naszym Ośrodku wspomagając inne terapie, wpływając niewątpliwie na poprawę funkcjonowania naszych wychowanków, dając im szansę na jak najpełniejszy rozwój.

Co to jest metoda Tomatisa?

Alfred Tomatis, francuski otolaryngolog, od lat 40-tych XX w. prowadził badania nad rolą narządu słuchu, zależnością pomiędzy słyszeniem a tworzeniem głosu. Wprowadził rozróżnienie między dwoma procesami: słyszeniem a słuchaniem. Słyszenie jest procesem biernym, zależnym od stanu narządu słuchu, w przeciwieństwie do słuchania (uwagi słuchowej), które jest procesem aktywnym, umożliwiającym świadomy odbiór dźwięków z otoczenia i czerpanie z nich informacji.. Zaburzenia uwagi słuchowej powodują, iż informacja zawarta w dźwiękach nie jest prawidłowo przetwarzana i wykorzystywana. W procesie słuchania bardzo ważną rolę odgrywa lateralizacja słuchowa. Prawe ucho słucha w nieco inny sposób niż lewe, co wynika z faktu, że każda półkula mózgu zawiaduje innymi umiejętnościami. Prawidłową lateralizacją jest lateralizacja prawouszna, odpowiedzialna za odbieranie przede wszystkim treści informacji, podczas gdy osoby lewouszne zwracają uwagę na zabarwienie emocjonalne wypowiedzi. Lewouszność może być jedną z przyczyn występowania różnego rodzaju zaburzeń komunikacji.

Najczęstszymi zaburzeniami uwagi słuchowej są:

  • zaburzenia koncentracji uwagi
  • nadwrażliwość na dźwięki
  • błędna interpretacja pytań
  • mylenie podobnie brzmiących słów
  • konieczność powtarzania poleceń
  • monotonny głos
  • ubogie słownictwo
  • trudności z czytaniem i pisaniem
  • niemuzykalność
  • słaba koordynacja ruchowa i słabe umiejętności sportowe
  • niewyraźne pismo
  • mylenie strony lewej i prawej
  • męczliwość
  • nadaktywność
  • tendencje depresyjne
  • nadwrażliwość emocjonalna
  • brak wiary w siebie
  • nieśmiałość
  • drażliwość
  • wycofywanie się

W oparciu o swoje obserwacje Tomatis stworzył metodę treningu, która znana jest również jako „trening uwagi słuchowej”, „stymulacja słuchowa” lub „trening audio-psycho-lingwistyczny”.

Głównym celem tego treningu jest wspomożenie funkcji słuchowej oraz ustalenie prawidłowej lateralizacji, dzięki czemu dochodzi do poprawy koncentracji uwagi, jakości uczenia się, wspierania funkcji językowych, komunikacyjnych, zwiększenia kreatywności oraz poprawy zachowań społecznych. Terapia ta pomaga więc dzieciom z problemami szkolnymi (zaburzenia uwagi, mowy – w tym jąkanie, koncentracji, dysleksja), autyzmem, ADHD, problemami koordynacji senso-motorycznej, ale również może wspomagać naukę języków obcych, walkę ze stresem i leczenie depresji. Jest także szeroko stosowana u osób, które zawodowo pracują głosem: śpiewaków, piosenkarzy, aktorów.

Jak przebiega trening uwagi słuchowej?

Terapia metodą Tomatisa poprzedzona jest szczegółową diagnozą obejmującą: ocenę audio-psycho-fonologiczną, badanie lateralizacji, oraz testy uwagi i lateralizacji słuchowej. Czasami przeprowadzane są testy dodatkowe – test rodziny i test drzewa. Testy uwagi i lateralizacji słuchowej przeprowadza się także przed każdym kolejnym etapem terapii.

Trening polega na słuchaniu przez specjalne słuchawki odpowiednio przygotowanego materiału dźwiękowego, gdzie dźwięki podawane są drogą powietrzną oraz kostną przez urządzenie zwane „elektronicznym uchem”. Jeden z etapów terapii koncentruje się na pracy mikrofonem.

Terapia obejmuje najczęściej od 60 do 120 seansów 30-minutowych przeprowadzanych w 3 sesjach. ). W ciągu terapii dziecko korzysta codziennie z „elektronicznego ucha” przez 2 godz. zegarowe bez przerwy. Podczas pierwszej sesji, tzw. pasywnej stosowana jest muzyka gregoriańska oraz odpowiednio filtrowana muzyka Mozarta. Na dalszych etapach wymagany jest aktywny udział pacjenta. Po każdej takiej sesji jest 1-2 miesięczna przerwa, a na pewnym etapie terapii przerwa ta trwa 3-6 miesięcy (w ich trakcie układ nerwowy adaptuje sie do zmian w funkcjonowaniu).